Pan-Europese ov-lijnen in de knel

Een nadelig neveneffect van aanbesteden is het knippen van buslijnen op de grens van twee provincies. Het kan allemaal nog erger als er een landsgrens in het geding is. Volgens de Bond van Trein-, Tram- en Busgebruikers, die de belangen van reizigers in Vlaanderen behartigt, zijn door aanbestedingen diverse buslijnen tussen Nederland en België verdwenen. Ook internationale treinlijnen staan op de tocht. 

De grensoverschrijdende openbaarvervoerlijnen hebben geen prioriteit, worden als eerste wegbezuinigd of gemakshalve opgeheven omdat bestuurlijke afstemming zo veel werk is, aldus de Belgische reizigersbond (BTTB). Daarnaast heeft de bond de indruk dat spoorbedrijven zich vanwege de aangekondigde liberalisering van de spoormarkt ‘ingraven’ op eigen grondgebied. Grensoverschrijdende verbindingen vormen voor hen nu een bedreiging. Ze bieden buitenlandse bedrijven immers toegang tot nieuwe markten.
De BTTB vindt echter dat er naast het Europese HSL-net ook een netwerk moet blijven van betaalbare, gewone internationale treinen. De Europese Commissie zou daarom een lijst met gewenste grensoverschrijdende ov-verbindingen moeten opstellen en deze voor zover het spoorlijnen betreft ook zelf moeten aanbesteden, bepleit Bram Dousselaere van de BTTB. ‘Als je zoiets aan lidstaten of regionale overheden onderling overlaat, komt het er niet van. Dan zal in het grenzeloze Europa de ene na de andere grensspoorlijn het loodje leggen.’
Het wordt volgens de BTTB de hoogste tijd dat trein- en busverbindingen tussen lidstaten gelijk worden gesteld met binnenlandse verplaatsingen. Als de grenzen voor automobilisten verdwijnen, mogen er ook geen obstakels meer zijn voor trein en bus. Het liefst ziet de BTTB daarom dat de Europese Commissie snel werk maakt van een opdracht tot openbare dienstverlening op Europees niveau. Echter, gezien de liberale koers van de Commissie is dit laatste waarschijnlijk ijdele hoop.
Ondertussen zijn in het hele grensgebied van België met het Nederlandse Zeeuws-Vlaanderen en Noord-Brabant in de afgelopen jaren buslijnen verdwenen of is de frequentie ervan teruggeschroefd. Precies in streken waar aan Nederlandse zijde van de grens recent is aanbesteed. Een illustratief voorbeeld daarvan is merkbaar op lijn 19 van Connexxion (Hulst-Antwerpen-Breda), waar op Belgisch grondgebied veel haltes verdwenen en het tarief van De Lijn niet meer geldig is. 
Ook kan de BTTB zich nog steeds niet vinden in het opheffen van de treinverbinding Oostende-Keulen eind 2002, waardoor Oostende, Brugge, Gent en Leuven hun rechtstreekse trein met Duitsland kwijtraakten. Reizigers moeten nu meerdere keren overstappen of een kaartje kopen voor de dure ICE of Thalys.
Een markt voor grensoverschrijdend openbaar vervoer is volgens Dousselaere beslist aanwezig, vooral waar het hoogwaardig openbaar vervoer betreft. ‘Nederland en België hebben beide een fijnmazig dichtbereden spoorwegnet. Je kan echter maar op twee plaatsen per trein de grens over. Raar toch?’
De grensspoorlijnen Antwerpen-Neerpelt-Weert en Maastricht-Hasselt kunnen, vindt Dousselaere, met relatief bescheiden investeringen snel weer open. ‘Studies geven een positief beeld, maar de dossiers zitten muurvast, terwijl in het Euregiogebied rond Aken, Maastricht en Luik een enorm grensoverschrijdend vervoerpotentieel ligt. Doortrekking van light rail Zuid-Limburg naar Hasselt, Luik en Aken is een enorme kans, maar men sprint er niet op in.’

Bron: 'Verkeerskunde'

Nederlandse bus in Lommel en Neerpelt verdwijnt
BTTB wil méér Europa voor bus en trein

Het Nederlandse openbaarvervoerbedrijf BBA schaft vanaf 31 augustus 2003 de meeste busritten van Valkenswaard en Eindhoven naar Lommel en Neerpelt af. Op korte tijd is dit de vierde aanslag op het grensoverschrijdend openbaar vervoer vanuit België:

• Op 1 september 2001 verdween de bus Antwerpen - Bergen op Zoom.
• Een jaar later schafte het Nederlandse Connexxion bijna alle haltes op Belgisch grondgebied af van de lijn Hulst - Antwerpen - Breda (zie ook persbericht 30/08/2002). Meteen was het tarief van De Lijn niet meer geldig op deze bussen.
• Einde 2002 doekte de NMBS de klassieke trein tussen Oostende en Keulen op. Oostende, Brugge, Gent en Leuven verloren hun rechtstreekse verbinding met Duitsland. Ze kunnen nu enkel kiezen tussen een betaalbare, maar veel tragere reis met minstens twee overstappen of een dure rit met de Thalys of Duitse ICE en minstens één overstap.

In plaats van meer Europa wordt het openbaar vervoer naar onze buurlanden sinds de invoering van de euro met steeds meer grenzen en barrières geconfronteerd.

De BBA bouwt haar aanbod af op de as Eindhoven - Valkenswaard en verder. Het gevolg is dat er helemaal geen bus meer zal rijden tussen Valkenswaard en Neerpelt. Bovendien verdwijnt de rechtstreekse uurdienst tussen Eindhoven en Lommel. Enkel op weekdagen kun je nog met de bus de Nederlands-Belgische grens over als je bereid bent in Luyksgestel over te stappen op een buurtbusje naar Lommel. Van goede en geregelde aansluitingen in Lommel centrum met de bussen van De Lijn en in Lommel station met de trein is er geen sprake. De BTTB vreest dan ook dat de nieuwe buurtbus bij de eerstvolgende besparingsronde voor de bijl gaat.

Wellicht ligt, naast het besparingsbeleid, de zogenaamde marktwerking in het Nederlandse streekvervoer aan de basis van de afschaffingen. Zoals de Europese Unie het graag wil, worden buslijnen in Nederland aanbesteed. Men verwachtte dat meer concurrentie voor minder geld een betere dienstverlening zou opleveren. Het tegendeel is waar. De BTTB klaagt aan dat het Europese liberaliseringsbeleid in het openbaar vervoer de reizigers (zeker tussen de lidstaten) niet ten goede komt. Het openbaar vervoer heeft - veel meer dan het wegverkeer - nog steeds te kampen met de historische grenzen tussen de lidstaten. Europa versterkt met zijn politiek die grenzen in plaats van ze af te bouwen. Een beleid dat de reizigers centraal stelt, moet precies het tegendeel doen.

De BTTB vraagt spoedoverleg tussen De Lijn en de BBA om tot een geïntegreerd en kwaliteitsvol busaanbod te komen tussen Belgisch-Limburg en Noord-Brabant. Ook elders moeten er meer grensoverschrijdende openbaarvervoerverbindingen komen. De federale regering moet nu snel werk maken van de verlenging van de IR-trein Antwerpen - Neerpelt tot Weert (NL). De studie die voormalig verkeersminister Durant liet maken, was positief. Er is geen reden om nog langer met een tweede Vlaamse spoorverbinding naar Nederland te wachten, vooral omdat de kostprijs in vergelijking met de zeer dure HST-projecten verwaarloosbaar laag is.

Ten slotte vraagt de BTTB dat de Europese Commissie snel werk maakt van een opdracht van openbare dienstverlening op Europees niveau. In een verenigd Europa moeten trein- en busverbindingen tussen lidstaten gelijk gesteld worden met binnenlandse verplaatsingen. Als de Europese grenzen voor de automobiele burgers verdwijnen, mogen het ook geen obstakels meer zijn voor trein en bus.

Bron: BTTB