De ballade van Canfranc, een spookstation

Over grensoverschrijdende spoorlijnen gesproken: In de Franse en Spaanse Pyreneeën wordt al jaren een strijd gevoerd voor heropening van de spoorlijn Pau (F)-Saragossa (Sp). Afgelopen zomer lieten 3000 Fransen en Spanjaarden in een demonstratie bij het gigantische, maar al jaren nauwelijks gebruikte, station van Canfranc een SOS horen. 
OK, de omstandigheden zijn anders. Maar toch: wanneer komt de bevolking van Nijmegen en Kleef massaal op de been voor 'hun' spoorlijn? 

Lambiek Knepflé (Viev) was ter plaatse en vertaalde met hulp van Antonio Cobos uit Ulft  uit de Spaanse krant El Correo een verslag van deze indrukwekkende bijeenkomst: 

Actueel beeld van het immense spookstation van Canfranc: twee treinen per dag....

Foto: Lambiek Knepflé

Drieduizend demonstranten geven een SOS af voor station en spoorlijn.

Foto: El Correo

Canfranc, het eindeloze wachten

Door Juan Francisco Alonso

Zondag 20 juli in de volle zon, 30,4 graden, 3000 mensen hielden elkaars handen vast voor het station van Canfranc (Huesca, provincie Aragon). Zij hadden gigantische borden meegenomen, heel veel met een S en anderen met een O. Gecombineerd liet dat tientallen malen het noodsignaal SOS zien. 
Het was zondag voor de zoveelste keer sinds 1970, het jaar waarin de spoorlijn vanaf de Franse kant gesloten werd na het in storten van een brug, dat streekbewoners in actie kwamen. In de omhelzing van dit historische gebouw waren mensen van de spoorwereld (Luis Fraga), Franse en Spaanse politici, de een of andere beroemdheid en talloze streekbewoners aanwezig. Onder andere de schrijfster Anna Welindu. En Victor Lopez, ex-burgemeester van Canfranc en voorzitter van de zojuist opgestarte vereniging Creala. De vereniging voor heropening van het spoor en behoud van het station. 

'De economische toekomst van deze regio is afhankelijk van deze spoorlijn. De mensen uit Aragon weten dat. Daarom, als je een vinger beweegt, is het antwoord direct gigantisch,' bevestigt Lopez. Vijfzenzeventig jaar geleden, 18 juli 1928, werd de spoorlijn officieel geopend door koning Alfonso X111 van Spanje en Gaston Dumerguere, president van de Franse 
Republiek. De eerste trein met alle gasten vertrok vanaf het station Santo Sepulcru in Zaragossa om 03.15 uur in de ochtend. Misschien werd op deze wijze werd herinnerd aan het titanische werk, dat was verricht voor het feest dat gevierd werd. 
In 1853 werden de eerste ideeën geopperd over een trein, die de Pyreneeën zou overwinnen. Vanaf het eerste manifest van de Aragonezen zou de geschiedenis nog meer dan duizend keer veranderen. De Compagnie del Midi (Frans) en Ferrocarilles del Norte (Spaans), gokten op de vallei van Villanua, die breder en makkelijker te bereiken was. 
Het Ministerie van Oorlog, vond echter, dat Canfranc beter te verdedigen was. Op het einde van de negentiende eeuw werd het stationsproject gepresenteerd door de ingenieur Ramides Dampieur. Sporen, tunnels, het station etc. Alles moest gecreeërd worden met spierkracht en zweet. 

Wat we nu zien als een groot vlak terras, met vele sporen naast elkaar, was ooit een diep dal. De bos- en waterbouwers hadden de taak om een verdediging te bouwen tegen lawines. 'Daarvoor werden destijds miljoenen bomen aangeplant,' zegt architect José M de la Torre. Hij is de verantwoordelijke persoon voor het herstel van dit station. 

Het titanische werk ging door. De loop van de rivier Aragon werd verlegd naar de andere kant van de vallei. Er werd een stenen aquaduct gebouwd van twaalf meter hoog en de fundering van het toekomstige station. Zo bleef alles tot 1923, het jaar waarin de bouw daadwerkelijk gestart kon worden. 

Deze morgen sprak Victor Lopez niet over het verleden, maar over de toekomst: 'We zullen straks hogesnelheidstreinen vol passagiers zien komen. Dit station zal een vijfsterrenhotel worden met een hal, mede gebruikt door de spoorwegen. Er zullen ook andere hotels komen en mogelijkheden naar de skipistes te komen via een andere verbinding, die wat dieper in de grond komt om het zicht niet te benemen. Alles is gereed binnen tien of vijftien jaar.'
Sinds 27 maart 1970 op 5 kilometer van Bedous in de Aspevallei een brug instortte is het spoor vanaf de Franse kant gesloten. Men vermoed dat het een smoesje is geweest om de spoorlijn te sluiten. De mensen uit Aragon hebben duizenden keren de heropening van de lijn en het station en de tunnel van de Somport bepleit. 
De druk die werd uitgeoefend wierp z'n vruchten af. De Spaanse en Franse overheden hebben drie jaar geleden de afspraak gemaakt om Canfranc in 2006 te heropenen. Afgelopen 17 januari 2003 werd de de nieuwe autotunnel geopend, met bijna negen kilometer de langste van Spanje. Maar toch, de data zijn altijd vrij elastisch geweest in dit grensgebied. 
De nieuwe Franse minister van verkeer en waterstaat is er niet zo van overtuigd van de noodzaak van die spoorlijn vanaf Pau tot Canfranc. Victor Lopez: 'De burgers zelf zullen zorgen , dat dit gewoon doorgaat door de politici onder druk te zetten.'
De gedeputeerde van verkeer en waterstaat in Aragon, Gavier Felasco, ziet het herstel van de spoorlijn in drie fasen. Eerst moet het project naar de minister, vervolgens komt er een discussie in de Eerste Kamer, volgens de studie van de architect Oreol Boigas. De derde fase betreft de restauratie van het stationgebouw. Dat zal uiteindelijk een horecabestemming krijgen. Aan de Spaanse kant is dus alles duidelijk, de regio Aquitanie is er honderd procent voor. Maar aan de Franse kant is het onduidelijkheid troef.

Het bureau van architect Boigas presenteerde al in 2001 een plan voor de rehabilitatie van het hele stationsgebied. Volgens zijn collega Oriol Cap de Villa moet het stationsgebied één geheel met het dorpscentrum worden. De hoofdweg moet een mooie boulevard worden. De rivier Aragon moet hersteld worden en elke hoek van het dorp moet weer mooi worden. 
In dit project komen twee belangrijke trekpleisters. Aan de noordkant een 20 verdiepingen hoog hotel en aan de zuidkant een gebouw in de vorm van een ovaal, waarin een ijspiste, sporthal en vrijetijdscentrum moeten komen. De renovatie en bouw zullen vijf jaar in beslag nemen en de kosten worden geschat op 9,6 miljoen euro. 

Naschrift: 
De kwestie 'Canfranc' heeft ook Frankrijk en zelfs Nederland niet onberoerd gelaten. Jarenlang is er strijd gevoerd door milieu-organisaties tegen de aanleg van een snelweg met tunnel door het kwetsbare dal van de Aspe, de laatste plek waar nog beren in het wild leven. Men vreesde een grote stroom vrachtwagens, die voor lawaai en luchtverontreiniging zouden 
zorgen. Dat doemscenario is sinds begin 2003 werkelijkheid geworden.Maar de strijd voor de spoorlijn gaat verder. Actievoerders schilderden rails van de nieuw aangelegde wegdelen op punten waar daarvoor het spoor werd opgebroken. Een idee voor Groesbeek??

De vierde, bestaande grensverbinding tussen Frankrijk
en Spanje ligt sinds 1970 stil voor wat betreft het
trajectdeel Oloron-Canfranc, door het dal van de Aspe.

Zie ook de volgende sites:

Comité pour la RÉouverture de la Ligne Oloron-Canfranc

Le Transpyrénéen du Somport

La plus grande gare fantôme du monde !

Transpyreneens.com


ACTUEEL:
Normaalspoor nadert Canfranc                                                 

Aan de Spaanse kant van de Pyreneeën is de laatste tijd gewerkt aan verbetering van het spoor. De verbinding Zaragossa-Tardienta-Husca-Jaca-Canfranc Estacion wordt namelijk in etappes omgebouwd van breedspoor naar Europees spoor 1435 mm (internationaal). Per 23 december 2003 is het 83 kilometer lange traject tussen Zaragossa en Huesca weer in gebruik na uitbreiding. Het deel van Zaragossa naar Tardienta is verdubbeld. Naast het bestaande breedspoor is daar een nieuw internationaal spoor aangelegd. De laatste 20 kilometer naar Huesca bestaat uit één spoor met drie rails, een combinatie van breed en internationaal spoor. De baanvaksnelheid is voor het grootste deel opgevoerd tot 220 kilometer per uur. Tussen Saragossa en Canfranc rijden nieuwe dieseltreinen, die net als de Talgo geschikt zijn voor twee spoorbreedtes. 

Vernieuwd spoor met drie rails bij Huesca

Hieronder enkele actuele foto's

door Lambiek Knepflé:

Foto links: actievoerders schilderden rails op plek verdwenen overweg.
Foto rechts: In 2002 werd bij een wegverlegging een nieuwe onderdoorgang aangelegd.

Een campinghouder houdt het spoor een beetje in ere.

Tweemaal per etmaal een Spaanse trein aan het immense station.

Dit museumstuk staat al meer dan een halve eeuw stil op het emplacement van Canfranc.

Hieronder enkele foto's van een in 1988 gehouden manifestatie
voor heropening van de spoorlijn. 

Een trein vol demonstranten wordt voor de gesloten tunnel gereden.

De tunnelingang aan de Spaanse zijde van de grens: goed is het driespoor te zien.

Foto's: Creloc