NRC/Handelsblad, 31 juli 2003:

De trein stopt niet meer in Emmerich


Door onze redacteur Japke-D. Bouma

Op papier wordt Europa steeds meer een eenheid. Maar in de praktijk zijn de grenzen dichter dan ooit. 

EMMERICH, 31 JULI. Je bent er zo. In zeventien minuten, met de luxe Eurocity van Arnhem naar het Duitse grensplaatsje Emmerich. De aankomsttijd is stipt volgens het boekje: 09.22 uur. Maar dan.
Dezelfde weg terug kan pas om 18.36 uur. Wil je eerder, dan moet je eerst met de stoptrein de verkeerde kant op naar Oberhausen, drie kwartier wachten en dan terug naar Arnhem met de hogesnelheidsstrein ICE (totale reistijd naar Arnhem: ruim twee uur).
Je kunt ook met de bus. Een Duitse tot de grens in 's Heerenberg (één keer per uur), overstappen naar Doetinchem op een Nederlandse bus, dan weer overstappen op de trein van de regionale Nederlandse vervoersmaatschappij Syntus, naar Arnhem. Totaal: anderhalf uur. Geen prettig vooruitzicht, als je 's ochtends aankomt op het troosteloze stationnetje van Emmerich. Het is er doodstil als de trein vertrokken is. De chauffeur van de taxi die staat te wachten op het stationsplein slaapt met zijn hoofd achterover en zijn mond open.
Tot november 2000 stopte elk uur een Eurocity in Emmerich om van locomotief te wisselen. Een Duitse loc kon niet op de Nederlandse netspanning rijden en andersom. Emmerich had daardoor directe Eurocity-verbindingen met grote steden in Nederland, Duitsland en verder. Tot november 2000. Toen zijn de meeste Eurocity's vervangen door ICE-treinen. Deze hebben geen aparte loc en kunnen ook automatisch van spanning wisselen. December dit jaar zal ook de laatste EC worden vervangen door een ICE. Dan stopt er geen enkele internationale trein meer in Emmerich. ,,Europa probeert de grenzen op te heffen, maar bij ons worden ze juist weer opgericht'', zegt Franz Fidler, ambtenaar bij de gemeente Emmerich.
Het moeizame traject Emmerich-Arnhem is illustratief voor al het grensoverschrijdende openbaar vervoer, zegt reizigersorganisatie Rover. ,,Europa komt steeds dichterbij, maar het buitenland ligt steeds verder weg'', zegt woordvoerder Rikus Spithorst. Enschede-Gronau rijdt goed, maar verder is het armoe troef. Naar België zijn vanuit Nederland maar twee verbindingen: vanuit Roosendaal en vanuit Maastricht. Nijmegen-Kleef is al dertien jaar geleden opgeheven; net als Roermond-Mönchen Gladbach. Van Bad Bentheim naar Hengelo rijden maar vier treinen per dag. Voor Groningen-Leer moet nog steeds worden overgestapt in Nieuweschans, schetst Rian van der Borgt van Rover Internationaal.
Probleem met grensoverschrijdend vervoer, zegt Frank van Setten, directeur 'productie' van Syntus, is dat het heel moeilijk rendabel te krijgen is. ,,Je hebt amper woon-werkverkeer en al helemaal geen schoolverkeer. Er is geen basis, je hebt geen spits. Je moet het hebben van recreatief verkeer.''
Toch heeft Van Setten wel een plan voor Emmerich, dat hij samen met de Duitse regionale vervoerder maakte: een trein die zich in Zevenaar splitst en dan deels naar Emmerich rijdt en deels naar Winterswijk. Het zou een tijdwinst opleveren van een uur. Het aantal reizigers schat van Setten op honderd per dag. Maar hij heeft nog geen respons. Volgens Rien van der Gaag, bij de provincie Gelderland belast met openbaar vervoer, is het ministerie van Verkeer en Waterstaat verantwoordelijk voor grensoverschrijdend openbaar vervoer. En die zegt dat er tien procent bezuinigd moet worden op het openbaar vervoer. ,,Als Syntus naar Duitsland wil rijden, moet hij dat zelf betalen'', vermoedt Van der Gaag.
De Duitsers hebben wél grote plannen. Die willen graag naar Arnhem, Maastricht en Nijmegen komen. De Duitse aanbieders van het regionale spoorvervoer ontwikkelden daarom een netwerk van interregionale express-treinen, zegt Rover-lid Frans Blanker. Bedoeld als vervanger voor de opgeheven Interregio-treinen van de Deutsche Bahn. ,,Als alles goed gaat kan je vanaf eind 2006 dus weer elk uur van Arnhem naar Emmerich, zonder ingewikkelde omwegen'', zegt Blanker.
Maar wie zit daar op te wachten? De Nederlandse senioren die tussen de biervaten op de kade in Emmerich staan te wachten op de door Warsteiner gesponsorde rondvaartboot Rheinkönigin, hebben geen trein nodig. Zij zijn met de auto of met de fiets gekomen, net als de Nederlanders die hier goedkoop boodschappen doen. ,,Zonder auto loop je zo met die tassen te zeulen'', zegt een van hen bij de Aldi.
Ja, Herman van Veen komt op 28 en 29 augustus in het Stadttheater voor 25, 27 of 29 euro eine Geschichte von Alfred J. Kwak ,,erzählen''. Er is een Rheinmuseum en ,,met zijn 500 meter'', is er ,,de langste hangbrug van Duitsland'', zo staat er in het Nederlands op een bordje op de promenade. Maar verder is er in Emmerich weinig te doen. Behalve dan op de prachtig gelegen promenade dromerig over de Rijn uitkijken naar de binnenvaart. Mooi in de zon.
,,Emmerich is als Doornroosje'', zegt de enige taxichauffeur op het station die wakker is. ,,De burgemeester slaapt, het stadsbestuur, de inwoners. Misschien dat de trein, als die weer vaker zou gaan rijden, Emmerich weer kan doen ontwaken.''
Het is een beetje ironisch bedoeld.