De Gelderlander, opinie, 25 jan. 2008:
Landsgrens mag geen obstakel zijn
Door Guusje ter Horst
Bestuurlijke en juridische grenzen binnen Europa vormen een rem op praktische samenwerking. Hoog tijd dat probleem op te lossen.
Begroeiing heeft de voormalige spoorlijn
Kleef is nog het eindstation voor de
Nijmegen-Kleef in zestien jaar herschapen comfortabele lichte trein
uit Düsseldorf.
in een
mini-jungle. De heropening is van (Foto:
Lambiek Knepflé)
groot belang voor de economie van de
Euregio, meent Nijmegen.
(Foto Flip Franssen)
Met het boek en de documentairereeks In Europa, maakt Geert Mak een reis door de twintigste eeuw, langs de sporen van de geschiedenis van Europa. Tevoorschijn komt een sterk verdeeld Europa waarin nationaliteiten met de rug naar elkaar toe stonden. Tussen hen in liep de grens. Meestal een harde grens die bedoeld was om volken van elkaar af te scheiden.
Inmiddels is de twintigste eeuw historie. Machtscentra zijn verschoven en nieuwe coalities zijn ontstaan. De fysieke grens binnen Europa is meer en meer vervaagd. De mobiliteit van mensen en bedrijven is fors toegenomen, ook over de landsgrenzen heen.
In de geschiedenis van Europa zijn we aanbeland op een bijzonder punt. De fysieke grenzen vervagen, maar de bestuurlijke en juridische grenzen kunnen nog knap hinderlijk zijn in het dagelijks leven van de mensen in de grensstreek. Ik kan me dat nog goed herinneren uit mijn Nijmeegse periode als burgemeester.
Of het nu gaat om de bewoners die wel zicht hebben op de windmolens maar geen inspraak hebben, de schoolverlaters die dicht aan de andere kant van de grens werk zoeken, of de treinreizigers die van Nijmegen naar Kleef willen.
Den Haag heeft te lang te weinig oor gehad voor deze belemmeringen. Vanuit de regio's zijn regelmatig knelpunten naar voren gebracht, maar er is te weinig praktisch vervolg aan een oplossing gegeven. Daar wil ik verandering in brengen, samen met staatssecretaris Timmermans.
Wat ons betreft komt er een versnelling in de aanpak van deze belemmeringen. Er liggen kansen in de grensregio die we beter kunnen benutten. Denk aan het arbeidspotentieel in de EUregio Rijn-Waal dat voor zowel Nederlandse als Duitse bedrijven en instellingen interessant is. Goed dat er bijvoorbeeld al in het opleidingentraject aandacht is voor internationalisering door bijvoorbeeld grensoverschrijdende stages. Maar een Duitse schoolverlater komt nog steeds moeilijk aan de bak in Nederland.
De Euregio Rijn-Waal ligt strategisch goed tussen twee economische centra zoals de Randstad en het Ruhrgebied. Er zijn drie gerenommeerde universiteiten en verschillende hogescholen. Er zijn veel kansen voor innovatie en toegepast wetenschappelijk onderzoek. Maar de regelgeving, bijvoorbeeld op het gebied van subsidies werkt niet altijd mee om die kansen te verzilveren.
Dit alles wil niet zeggen dat er niets gebeurt op het vlak van grensoverschrijdende samenwerking. Euregio's, gemeenten en provincies hebben al oplossingen gevonden voor een aantal knelpunten. Er is bijvoorbeeld voorlichting op het terrein van belasting en verzekering. Er is Nederlands-Duitse politiesamenwerking. En Duitse tandartsen kunnen Nederlandse patiënten behandelen. Maar spoedeisende hulp in het weekend of 's avonds is nog lastig. En je zult maar kiespijn hebben.
Vanwege dergelijke praktische onvolkomenheden, hebben veel mensen het gevoel dat er onvoldoende vooruitgang wordt geboekt.
Met een praktische benadering willen we daar verandering in brengen. Met de betrokken partijen in de grensregio's heb ik daarover afspraken gemaakt. De regio's benoemen de drie belangrijkste knelpunten en prioriteiten. Geen romantische vergezichten maar haalbare en voor de mensen merkbare zaken.
Ik zoek de spreekwoordelijke grenzen in Den Haag op en ga beweging zoeken in bestaande wet- en regelgeving. Want wetten zijn er voor de mensen en niet andersom. In mei moet er een gezamenlijke agenda van knelpunten en oplossingen zijn.
Maatwerk is het uitgangspunt, want Limburg kent weer hele andere problemen dan Gelderland.
Het leven aan de grens verdient meer aandacht in Den Haag. De grens moet niet meer zijn dan wat het is, namelijk een afbakening van twee landen. En niet een onnodig obstakel in het dagelijks leven van mensen.
Dr. G. ter Horst is minister van Binnenlandse Zaken